Đại từ chỉ định trong tiếng Trung: dùng sao cho tự nhiên

Có những từ tưởng đơn giản nhưng lại gây ra không ít lúng túng khi giao tiếp thực tế. Đại từ chỉ định trong tiếng Trung là một ví dụ điển hình như vậy. Bạn biết và từ ngày đầu học, nhưng khi nói chuyện với người bản ngữ, vẫn thấy câu mình nói có gì đó... chưa ổn. Bài này sẽ đi thẳng vào những điểm hay bị bỏ qua, từ cách phân biệt khoảng cách đến cách dùng trong ngữ cảnh tự nhiên hàng ngày.

Hai từ nền tảng: 这 và 那

Mọi thứ bắt đầu từ hai từ này. (zhè) chỉ vật hoặc người ở gần người nói, tương đương "này" hay "đây" trong tiếng Việt. (nà) chỉ vật hoặc người ở xa hơn, tương đương "kia" hay "đó". Về bề ngoài, có vẻ giống hệt tiếng Việt, nhưng cách người Trung Quốc áp dụng trong thực tế lại có vài điểm tinh tế bạn cần chú ý.

Điểm đầu tiên: khoảng cách trong tiếng Trung không hoàn toàn là khoảng cách vật lý. Khi bạn kể về một người bạn vừa gặp hôm qua, người Trung Quốc thường dùng 那 thay vì 这, vì "người đó" không có mặt trong cuộc trò chuyện hiện tại. Ngược lại, nếu bạn đang cầm trên tay một cuốn sách và muốn giới thiệu nó, bạn dùng 这 vì sự vật đang hiện diện ngay lúc đó.

Điểm thứ hai là phát âm. Trong lời nói tự nhiên, 这 đôi khi được rút gọn thành zhèi và 那 thành nèi, đặc biệt khi đứng trước lượng từ. Ví dụ: "这本书" (zhè běn shū) trong văn nói hay nghe thành "zhèi běn shū". Đây không phải lỗi mà là đặc điểm khẩu ngữ bình thường, bạn cứ tự nhiên theo.