语法NGỮ PHÁP

Chủ ngữ + 究竟 + Động từ/Tính từ (+ Tân ngữ)?

Phó từ 究竟 dùng trong câu hỏi để nhấn mạnh, tìm kiếm câu trả lời cuối cùng, có nghĩa là 'rốt cuộc'.

Chủ ngữ + 到底 + Vị ngữ (câu hỏi)?

到底 dùng trong câu hỏi để nhấn mạnh sự truy vấn, có nghĩa là 'rốt cuộc' hoặc 'cuối cùng thì'.

Chủ ngữ + 非 + Động từ/Cụm động từ + 不可

Cấu trúc 非…不可 dùng để nhấn mạnh sự bắt buộc, có nghĩa là 'nhất định phải làm gì đó', 'không thể không làm'.

Chủ ngữ + 明明 + Sự thật/Lý do, (但是/却/怎么) + Kết quả trái ngược

明明 nhấn mạnh sự thật hiển nhiên, đối lập với một kết quả bất ngờ hoặc vô lý.

难道 + Mệnh đề + 吗?

难道…吗? dùng để hỏi tu từ, thể hiện sự ngạc nhiên hoặc không tin vào một điều gì đó, tương đương "Chẳng lẽ... sao?".

之所以 + Kết quả, 是因为 + Nguyên nhân

Cấu trúc 之所以…是因为… dùng để nhấn mạnh nguyên nhân của một kết quả đã biết, tương đương "sở dĩ... là vì...".

哪怕 + Giả thiết (tình huống cực đoan), Chủ ngữ + 也/还 + Kết quả (không đổi)

哪怕…也/还… diễn tả giả thiết cực đoan, cho dù tình huống xấu nhất xảy ra thì kết quả vẫn không đổi.

就算 + Giả thiết, Chủ ngữ + 也 + Kết quả không đổi

Cấu trúc 就算…也… dùng để diễn tả giả thiết 'cho dù... thì cũng...', nhấn mạnh kết quả không thay đổi.

就是 + Giả thiết/Điều kiện + Chủ ngữ + 也 + Kết quả không đổi

Cấu trúc 就是…也… dùng để nhấn mạnh một giả thiết cực đoan, mang nghĩa 'cho dù/dẫu có... thì cũng...'.

万一 + Giả thiết, (Chủ ngữ) + 就 + Kết quả

Cấu trúc 万一…就… dùng để diễn tả giả thiết về một tình huống xấu, ít khả năng xảy ra và hậu quả của nó.

宁可 + Vế 1 (điều chấp nhận được) + 也/都 + 不/没 + Vế 2 (điều không chấp nhận được)

Dùng để diễn tả sự lựa chọn, thà chấp nhận một việc không mong muốn còn hơn làm một việc tồi tệ hơn.

宁可 + (Chấp nhận) Điều kiện bất lợi + 也要 + (Thực hiện) Mục tiêu quan trọng

Cấu trúc 宁可…也要… diễn tả sự lựa chọn, thà chịu một điều không hay để đạt được một mục tiêu quan trọng hơn.

幸亏 + Nguyên nhân may mắn, 不然 + Kết quả xấu (đã được tránh)

幸亏…不然… diễn tả sự may mắn vì đã tránh được một kết quả xấu, có nghĩa là 'may mà... nếu không thì...'.

多亏 + Người/Sự vật giúp đỡ, (Chủ ngữ) + 才 + Kết quả tốt đẹp

Dùng để nhấn mạnh rằng nhờ có sự giúp đỡ của ai đó hoặc điều gì đó mà một kết quả tốt đẹp mới xảy ra.

要不是 + Nguyên nhân (sự thật), (thì) + Kết quả (giả định, trái sự thật)

要不是 dùng để diễn tả một giả định trái với sự thật, có nghĩa là 'nếu không phải vì... thì đã...'.

一旦 + Điều kiện, (Chủ ngữ) + 就 + Kết quả

Cấu trúc 一旦…就… diễn tả mối quan hệ điều kiện: hễ hành động thứ nhất xảy ra thì hành động thứ hai sẽ theo sau ngay lập tức.

一来 + Lý do 1, 二来 + Lý do 2

Dùng để liệt kê hai lý do hoặc nguyên nhân chính cho một sự việc, tương đương "một là..., hai là...".

一方面 + Mệnh đề 1, 另一方面 + Mệnh đề 2

Dùng để liệt kê hai phương diện, khía cạnh khác nhau của cùng một sự việc hoặc tình huống.

Mệnh đề 1 + 何况 + Mệnh đề 2 (+ 呢)?

何况 dùng để nhấn mạnh, đưa ra một lý do rõ ràng hơn, tương tự như 'huống chi' hoặc 'nói gì đến' trong tiếng Việt.

Mệnh đề 1 + 进而 + Mệnh đề 2

Liên từ 进而 nối hai hành động hoặc tình huống, diễn tả sự phát triển sâu hơn từ cái trước đến cái sau.

Mệnh đề 1 (hành động/phương pháp) + 从而 + Mệnh đề 2 (kết quả)

Liên từ 从而 nối hành động hoặc nguyên nhân với kết quả, mang nghĩa 'từ đó mà', 'do đó'.

Nguyên nhân + 因而 + Kết quả

Liên từ 因而 dùng để nối hai vế câu, biểu thị vế sau là kết quả trực tiếp của vế trước.

Vế câu 1 (nguyên nhân/hành động trước) + 于是 + Vế câu 2 (kết quả/hành động sau)

于是 dùng để nối hai vế câu, trong đó vế sau là kết quả trực tiếp hoặc hành động nối tiếp ngay sau vế trước.

Tình huống/Bằng chứng, 可见 + Kết luận

Liên từ 可见 dùng để đưa ra kết luận dựa trên tình huống hoặc bằng chứng đã nêu trước đó.

与 + Đối tượng A + 相比, Đối tượng B + (Phó từ) + Tính từ/Động từ

与…相比 dùng để so sánh hai sự vật hoặc tình huống, thường mang tính trang trọng hơn cấu trúc 比.

Chủ ngữ A + 比 + Đối tượng so sánh B + 还 + Tính từ

Dùng để so sánh nhấn mạnh, ý là A còn có đặc điểm (tính từ) vượt trội hơn cả B, thường mang ý bất ngờ.

Chủ ngữ + 把 + Tân ngữ + Động từ + Bổ ngữ (kết quả/trạng thái/xu hướng)

Câu chữ 把 dùng với bổ ngữ phức tạp để diễn tả hành động làm cho đối tượng thay đổi trạng thái hoặc bản chất.

Chủ ngữ (người/vật tiếp nhận) + 被 + Tân ngữ (người/vật gây ra) + Động từ + Thành phần khác

Câu chữ 被 dùng để diễn tả chủ ngữ bị một đối tượng khác tác động, thường mang ý không mong muốn.

Chủ ngữ + 让/叫/使 + Tân ngữ + Động từ/Tính từ

Cấu trúc 让/叫/使 dùng để diễn tả việc khiến ai đó hoặc cái gì đó thực hiện một hành động hoặc thay đổi trạng thái.

Chủ ngữ (nguyên nhân) + 令 + Tân ngữ (đối tượng) + Động từ/Tính từ (kết quả)

Động từ 令 mang nghĩa 'khiến cho', 'làm cho', dùng trong văn viết để chỉ nguyên nhân gây ra một kết quả hoặc cảm xúc nào đó.

Chủ ngữ (bị động) + 为 + Tác nhân + 所 + Động từ

Cấu trúc 为…所… dùng để diễn tả hành động bị động một cách trang trọng, tương đương với câu chữ 被.

Hành động 1 + 以便 + Hành động 2 / Mục đích

Liên từ 以便 dùng để nối hai vế câu, chỉ mục đích của hành động ở vế trước.

Mệnh đề 1 (hành động) + 以免 + Mệnh đề 2 (kết quả xấu cần tránh)

Liên từ 以免 dùng để chỉ mục đích phòng tránh một kết quả xấu hoặc không mong muốn.

Hành động/Đề nghị + 免得 + Kết quả không mong muốn

免得 dùng để chỉ hành động ở vế trước là nhằm phòng tránh một kết quả xấu có thể xảy ra ở vế sau.

Động từ + 起来 + (Tính từ/Nhận xét)

Dùng để chỉ một hành động bắt đầu diễn ra, hoặc để đưa ra đánh giá, nhận xét về một sự việc.

Động từ + 下去

Bổ ngữ `下去` đặt sau động từ, biểu thị hành động sẽ tiếp tục kéo dài từ hiện tại đến tương lai.

Động từ + 下来

Dùng sau động từ để chỉ hành động từ trên xuống dưới, hoặc một trạng thái được cố định, ổn định lại.

Động từ + 出来 + (Tân ngữ)

Bổ ngữ kết quả 出来 diễn tả hành động tạo ra thứ gì đó mới hoặc nhận ra, phân biệt được điều gì đó.

Động từ + 上去 (+ Tân ngữ) hoặc Động từ + 上 + Tân ngữ (nơi chốn) + 去

Bổ ngữ 上去 biểu thị hành động di chuyển từ dưới lên trên và ra xa khỏi vị trí của người nói.

Động từ + 上来 (+ Tân ngữ)

Bổ ngữ xu hướng '上来' chỉ hành động hướng lên trên và tiến lại gần phía người nói.

Chủ ngữ + Động từ + 过去 + (Tân ngữ)

Dùng sau động từ, biểu thị hành động di chuyển ra xa người nói hoặc đi ngang qua một điểm nào đó.

Động từ + 过来

Bổ ngữ 过来 chỉ hướng hành động về phía người nói, hoặc một trạng thái trở lại bình thường.

Khẳng định: Động từ + 得 + Bổ ngữ. Phủ định: Động từ + 不 + Bổ ngữ.

Bổ ngữ khả năng V+得/不+C diễn tả hành động có thể hoặc không thể đạt được một kết quả nhất định.

Động từ + 得了 / 不了

Bổ ngữ khả năng 得了/不了 dùng sau động từ để chỉ có thể hay không thể thực hiện một hành động do hoàn cảnh.

Động từ + 得 + Bổ ngữ trình độ (tính từ/cụm từ/câu ngắn)

Bổ ngữ trình độ 得 dùng để miêu tả mức độ, trạng thái hoặc kết quả của một hành động.

Tính từ / Động từ tâm lý + 得很

Bổ ngữ 得很 dùng sau tính từ hoặc động từ tâm lý để nhấn mạnh mức độ rất cao, nghĩa là 'cực kỳ', 'ghê gớm'.

Động từ / Tính từ + 得不得了

Cấu trúc '得不得了' dùng sau động từ hoặc tính từ để diễn tả mức độ cực kỳ cao, không thể tả xiết.

Động từ + 掉 + (Tân ngữ)

Bổ ngữ kết quả 掉 (diào) diễn tả hành động làm cho vật gì đó biến mất, được loại bỏ hoặc hoàn thành triệt để.

Chủ ngữ + Động từ + 住 + (Tân ngữ)

Bổ ngữ kết quả 住 dùng sau động từ, biểu thị hành động làm cho vật/người cố định, vững chắc hoặc dừng lại.

Chủ ngữ + Động từ + 光 + (Tân ngữ)

Bổ ngữ kết quả 光 (guāng) diễn tả hành động làm cho một thứ gì đó hết sạch, không còn lại gì.

Chủ ngữ + 朝/向/往 + Phương hướng/Đối tượng + Động từ

Dùng các giới từ 朝, 向, 往 để chỉ phương hướng của một hành động, có nghĩa là 'về phía', 'hướng về'.

Động từ + 于 + Thời gian/Địa điểm/Đối tượng

Giới từ 于 là cách nói trang trọng của 在, 从, 比, dùng để chỉ thời gian, địa điểm, nguồn gốc hoặc so sánh.

所 + Động từ + 的 + (Danh từ)

Cấu trúc 所...的 biến một cụm động từ thành danh từ, có nghĩa là 'cái mà/điều mà/những gì mà...'

经过 + Quá trình/Sự việc, + Mệnh đề kết quả

经过 dùng để chỉ một kết quả đạt được sau một quá trình hoặc sự việc nào đó.

Chủ ngữ + 以 + Đối tượng A + 为 + Đối tượng B

Cấu trúc 以…为… dùng để diễn tả ý 'lấy cái gì làm cái gì' hoặc 'coi ai đó là gì', mang sắc thái trang trọng.

1. (Phó từ) Chủ ngữ + 将 + Động từ. 2. (Giới từ) Chủ ngữ + 将 + Tân ngữ + Động từ + Thành phần khác.

将 vừa là phó từ chỉ tương lai (sẽ), vừa là giới từ trang trọng có chức năng tương đương với 把.

怪不得 + Mệnh đề (chỉ sự vỡ lẽ)

怪不得 diễn tả sự vỡ lẽ, hiểu ra nguyên nhân của một sự việc, tương đương với 'hèn chi' hoặc 'thảo nào' trong tiếng Việt.

Chủ ngữ + 居然 + Động từ / Cụm động từ

Phó từ 居然 diễn tả sự ngạc nhiên, bất ngờ trước một sự việc hoàn toàn ngoài dự đoán.

Chủ ngữ + 竟然 + Động từ / Cụm động từ

Phó từ 竟然 diễn tả một sự việc xảy ra ngoài dự đoán, mang ý ngạc nhiên hoặc khó tin.

Chủ ngữ + 仍然 + Động từ / Cụm động từ / Tính từ

Phó từ 仍然 dùng để diễn tả một tình huống không thay đổi, vẫn tiếp diễn như cũ, thường mang sắc thái trang trọng.

Chủ ngữ + 始终 + (不/没) + Động từ/Tính từ

Phó từ 始终 nhấn mạnh một trạng thái hoặc hành động không thay đổi từ đầu đến cuối.

Chủ ngữ + 向来 + Động từ / Tính từ

Phó từ 向来 diễn tả một thói quen hoặc tình trạng đã luôn như vậy từ trước đến nay.

Chủ ngữ + 从来 + (不/没) + Động từ/Tính từ

Phó từ 从来 chỉ một việc luôn như vậy từ trước đến nay, thường đi với phủ định để có nghĩa là 'chưa bao giờ'.

Chủ ngữ + 本来 + Động từ / Cụm động từ / Tính từ

本来 dùng để chỉ một tình huống vốn dĩ là như vậy nhưng sau đó đã thay đổi, hoặc một việc gì đó là lẽ đương nhiên.

Chủ ngữ + 立刻 + Động từ (+ Tân ngữ)

Phó từ 立刻 có nghĩa là 'ngay lập tức', nhấn mạnh hành động xảy ra không một chút trì hoãn.

Chủ ngữ + 随时 + Động từ (+ Tân ngữ)

Phó từ 随时 có nghĩa là 'bất cứ lúc nào', diễn tả hành động có thể xảy ra vào mọi thời điểm.

Chủ ngữ + 连忙 + Động từ + (Tân ngữ)

连忙 là phó từ chỉ hành động diễn ra ngay lập tức, vội vã để phản ứng lại một tình huống.

Chủ ngữ + 突然 + Động từ/Tính từ

Phó từ 突然 diễn tả một sự việc xảy ra đột ngột, bất ngờ và trong thời gian ngắn.

Chủ ngữ + 忽然 + Động từ/Cụm động từ

忽然 diễn tả một hành động xảy ra đột ngột, bất ngờ và trong thời gian ngắn.

Chủ ngữ + 渐渐 + Động từ/Tính từ

Phó từ 渐渐 diễn tả một sự thay đổi diễn ra từ từ, từng chút một theo thời gian.

Chủ ngữ + 逐渐 + Động từ/Tính từ

Phó từ 逐渐 diễn tả một sự thay đổi diễn ra từ từ, từng bước một theo thời gian.

Chủ ngữ + 只好 + Động từ (+ Tân ngữ)

只好 diễn tả việc không còn lựa chọn nào khác, đành phải làm một việc gì đó.

Chủ ngữ + 应当 + Động từ/Cụm động từ

应当 là trợ động từ mang nghĩa 'nên' hoặc 'cần phải', thường dùng trong văn viết hoặc tình huống trang trọng.

(如果/要是) + Mệnh đề giả thiết + 的话, Mệnh đề chính

Dùng `…的话` ở cuối một vế câu để diễn tả giả thiết, tương đương với "nếu như..." trong tiếng Việt.

Danh từ/Động từ/Cụm từ + 似的

Trợ từ 似的 dùng sau danh từ hoặc động từ để diễn tả sự so sánh, mang nghĩa 'giống như', 'tựa như'.

Chủ ngữ + 好像 + (Cụm từ so sánh) + 似的

Cấu trúc 好像…似的 dùng để so sánh, diễn tả cảm giác 'cứ như là... vậy', làm cho sự so sánh trở nên sinh động hơn.

A + 跟 + B + 一样 + Tính từ

Dùng để so sánh hai đối tượng có cùng một đặc điểm hoặc mức độ như nhau.

Chủ ngữ A + 比 + Đối tượng so sánh B + Động từ + 得 + Tính từ

Dùng để so sánh mức độ hoặc kết quả của một hành động giữa hai đối tượng A và B.

Chủ ngữ + 何必 + Động từ / Cụm động từ (+ 呢)?

何必 dùng để hỏi ngược lại, ý nói không cần thiết hoặc không đáng để làm một việc gì đó.

Động từ + 也 + Động từ + 不了 / 不动

Diễn tả việc dù cố gắng cũng không thể thực hiện một hành động nào đó, nhấn mạnh sự bất lực.

没有 + (Danh từ) + 不 + Động từ/Tính từ + 的

Cấu trúc phủ định kép '没有不…的' dùng để nhấn mạnh ý khẳng định, nghĩa là 'tất cả đều...'.

Chủ ngữ + 一向 + Động từ/Tính từ

Phó từ 一向 diễn tả một thói quen hoặc trạng thái luôn duy trì, không thay đổi từ quá khứ đến hiện tại.